Ekspresjonizm niemiecki

Ekspresjonizm niemiecki ogarnął wszystkie dziedziny kultury i sztuki w latach 1910 – 1923. Wszystko było ekspresjonistyczne: malarstwo, grafika, rzeźba, rzemiosło artystyczne, literatura i poezja, muzyka, teatr i film i oczywiście architektura. Przenikał on głęboko życie umysłowe i duchowe inteligencji i elit intelektualnych.

Historia i podobieństwa

Ekspresjonizm był jednym z fragmentów zwierciadła Wielkiej Awangardy odbijającego kryzys ustabilizowanych wartości mijającego XIX wiecznego świata, którego kultura – nawet włączając w nią impresjonizm, postimpresjonizm i secesję – okazała się dla ludzi początków bieżącego stulecia zbyt ciasna, zbyt akademicka, żeby nie powiedzieć konserwatywna. Wyrażeniowość ekspresjonizmu z drugiej strony świadczyła o naturalnym dla każdego stylu schyłku epoki i przełomu wieków uczuciu swoistej nostalgii, niepokoju połączonego z nadzieją.

Ekspresjonizm, który osiągnął swoje wyżyny w krajach germańskich, posiadał jeszcze dodatkowo ów nordycki pesymizm znany także secesji niemieckiej czy skandynawskiej. Secesja jednak taki mistycyzm eksponowała w sposób bardziej łagodny (charakterystyczna giętka linia), wysublimowany, introwersyjny.

Ekspresjonizmowe nastroje potęgował w sposób, który w odbiorze mógł być uważany za bardziej brutalny. Kontrastowość barw, drapieżność rysunku, ostra, kanciasta linia (w architekturze skromna dekoracja lub jej brak) wszystko to służyło osiągnięciu niezwykłego napięcia dramatycznego dzięki maksymalnemu skoncentrowaniu nowoczesnych plastycznych środków wyrazu. Te środki były ważnym instrumentarium w opozycji wobec niemieckiego impresjonizmu, neoklasycznego estetyzmu i naturalizmu.

Równocześnie ekspresjonizm, mimo różnic, łączyło z Wielką Awangardą wiele podobieństw przez personalne i artystyczne związki z fowizmem, kubizmem, futuryzmem, dadaizmem i weryzmem. Ekspresjonizm był zdecydowanie bardziej ekstrawersyjny i ekstatyczny. Emocjonalizm tego kierunku tłumaczy entuzjazm wielu jego przedstawicieli przemian społecznych i udział niektórych radykalnych ugrupowań artystycznych, zwłaszcza po 1918 roku.

Filozoficznym podłożem ekspresjonizmu była idealistyczna i irracjonalistyczna opozycja przeciwko pozytywizmowi, materializmowi i racjonalizmowi, która zarysowała się wmyśli europejskiej w połowie XIX wieku i przełomie dwóch ostatnich stuleci. Tak naprawdę zadziwiająco mało dzieł uznawanych za ekspresjonistyczne było w swej wymowie politycznymi. To raczej dadaiści i weryści nadawali treściom swej twórczości taki wydźwięk.

Ekspresjonizm niemiecki ogarnął wszystkie dziedziny kultury i sztuki w latach 1910 – 1923 Wszystko było ekspresjonistyczne: malarstwo, grafika, rzeźba, rzemiosło artystyczne, literatura i poezja, muzyka, teatr i film i oczywiście architektura. Przenikał on głęboko życie umysłowe i duchowe inteligencji i elit intelektualnych.

2017-08-13T20:02:02+00:00